Kiedy można wziąć urlop w nowej pracy? Kompendium prawa pracy 2026

Zmiana pracy to ekscytujący, ale często stresujący moment w życiu zawodowym. Wśród wielu pytań, które pojawiają się w głowie nowego pracownika, kwestia urlopu wypoczynkowego zajmuje szczególne miejsce. Kiedy dokładnie można wziąć urlop w nowej pracy? Czy dni niewykorzystane u poprzedniego pracodawcy przepadają? Jakie zasady regulują urlopy w nowym miejscu zatrudnienia? W tym kompleksowym poradniku odpowiemy na te i inne kluczowe pytania z zakresu prawa pracy na rok 2026.

Kiedy można wziąć urlop w nowej pracy? Podstawowe zasady

Odpowiedź na pytanie, kiedy można wziąć urlop w nowej pracy, zależy przede wszystkim od tego, czy jest to Twoja pierwsza praca w życiu, czy kolejne miejsce zatrudnienia. Przepisy Kodeksu pracy różnicują te dwie sytuacje.

Pierwsza praca w życiu – kiedy przysługuje urlop?

Jeśli podejmujesz pierwszą pracę w życiu, zgodnie z art. 153 § 1 Kodeksu pracy, nabywasz prawo do urlopu wypoczynkowego z dołu. Oznacza to, że po każdym przepracowanym miesiącu otrzymujesz 1/12 rocznego wymiaru urlopu, czyli:

• 1,67 dnia urlopu miesięcznie (przy wymiarze 20 dni rocznie)
• 2,17 dnia urlopu miesięcznie (przy wymiarze 26 dni rocznie)

W praktyce oznacza to, że pierwszy urlop w nowej pracy możesz wziąć dopiero po przepracowaniu pełnego miesiąca. Pracodawca może zaokrąglić niepełny dzień urlopu w górę, ale nie ma takiego obowiązku.

Kolejna praca – kiedy można wziąć urlop wypoczynkowy?

Sytuacja wygląda inaczej, jeśli podejmujesz kolejną pracę, a nie pierwszą w życiu. W takim przypadku możesz wziąć urlop w nowej pracy już od pierwszego dnia zatrudnienia, pod warunkiem że:

• Nie jest to rok kalendarzowy, w którym podjąłeś pierwszą pracę
• Pracodawca wyrazi zgodę na udzielenie urlopu

Wymiar urlopu będzie proporcjonalny do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy w danym roku kalendarzowym. Jeśli zmieniasz pracę w trakcie roku, każdy pracodawca nalicza urlop osobno, proporcjonalnie do czasu zatrudnienia.

Czy niewykorzystany urlop przechodzi do nowej pracy?

To pytanie nurtuje wielu pracowników zmieniających miejsce zatrudnienia. Czy niewykorzystane dni urlopowe przepadają, czy może można je przenieść do nowego pracodawcy?

Rozliczenie niewykorzystanego urlopu u poprzedniego pracodawcy

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie przechodzi bezpośrednio do nowego pracodawcy. Jeśli kończysz pracę i masz niewykorzystane dni urlopowe, poprzedni pracodawca ma dwie możliwości:

Urlop proporcjonalny w nowej pracy – jak obliczyć?

W nowej pracy nabywasz prawo do urlopu proporcjonalnego do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym. Oblicza się go według wzoru:

Przykładowo, jeśli przysługuje Ci 26 dni urlopu rocznie, a zatrudniasz się na 7 miesięcy, to wymiar urlopu wyniesie: 26 ÷ 12 × 7 = 15,17 dnia, co po zaokrągleniu daje 16 dni urlopu.

Praktyczne przykłady obliczania urlopu w nowej pracy

Szczególne przypadki urlopu w nowej pracy

Istnieją szczególne sytuacje związane z urlopem wypoczynkowym, które warto znać, rozpoczynając nową pracę. Poniżej omówimy najważniejsze z nich.

Konsultacja z działem HR pomoże wyjaśnić zasady urlopowe

Urlop na żądanie w nowej pracy – kiedy można go wziąć?

Urlop na żądanie to część urlopu wypoczynkowego (4 dni w roku kalendarzowym), którą pracownik może wykorzystać w nagłych sytuacjach. Kiedy można wziąć urlop na żądanie w nowej pracy?

• Jeśli to Twoja pierwsza praca w życiu – dopiero po nabyciu prawa do urlopu wypoczynkowego, czyli po przepracowaniu miesiąca
• Jeśli to kolejna praca – już od pierwszego dnia zatrudnienia, pod warunkiem że masz dostępne dni urlopowe
• Limit 4 dni na żądanie dotyczy całego roku kalendarzowego, niezależnie od liczby pracodawców

Pamiętaj, że pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie w szczególnych przypadkach, np. gdy Twoja nieobecność zakłóciłaby funkcjonowanie firmy.

Złożyłam wypowiedzenie – czy mogę iść na zwolnienie lekarskie?

Pytanie o możliwość korzystania ze zwolnienia lekarskiego w okresie wypowiedzenia pojawia się często. Zgodnie z przepisami prawa pracy, pracownik ma prawo do zwolnienia lekarskiego również w okresie wypowiedzenia, jeśli faktycznie jest chory.

Warto pamiętać o kilku istotnych kwestiach:

• Zwolnienie lekarskie musi być uzasadnione rzeczywistym stanem zdrowia
• Nadużywanie zwolnień lekarskich może być uznane za naruszenie obowiązków pracowniczych
• Pracodawca ma prawo kontroli zasadności zwolnienia lekarskiego
• Okres zwolnienia lekarskiego przedłuża okres wypowiedzenia, jeśli umowa miałaby się rozwiązać przed upływem okresu zasiłkowego

Jak zwolnić pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony?

Rozwiązanie umowy o pracę na czas nieokreślony wymaga przestrzegania określonych procedur. Pracodawca musi pamiętać o kilku kluczowych elementach:

Procedura zwolnienia pracownika na umowie bezterminowej

Aby prawidłowo zwolnić pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, pracodawca powinien:

1. Przygotować pisemne wypowiedzenie z podaniem konkretnej przyczyny (w przypadku umów na czas nieokreślony)
2. Przestrzegać odpowiedniego okresu wypowiedzenia (zależnego od stażu pracy)
3. Skonsultować decyzję z organizacją związkową, jeśli pracownik jest jej członkiem
4. Poinformować pracownika o możliwości odwołania się do sądu pracy
5. Wydać świadectwo pracy w ostatnim dniu zatrudnienia

Okresy wypowiedzenia dla umów na czas nieokreślony w 2026 roku wynoszą:

Jak zwolnić emeryta zatrudnionego na czas nieokreślony?

Zatrudnienie emeryta na umowę o pracę podlega tym samym przepisom, co zatrudnienie innych pracowników. Jednak w przypadku emerytów istnieją pewne szczególne aspekty, o których warto pamiętać.

Okres wypowiedzenia dla pracującego emeryta

Emeryt zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony podlega standardowym okresom wypowiedzenia, zależnym od stażu pracy u danego pracodawcy. Nie ma specjalnych, skróconych okresów wypowiedzenia tylko z powodu statusu emeryta.

Warto jednak pamiętać, że:

• Osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie jest samo w sobie przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie
• Pracodawca musi podać konkretną, rzeczywistą przyczynę wypowiedzenia
• Emeryt może korzystać z ochrony przedemerytalnej, jeśli nie pobiera jeszcze świadczenia emerytalnego

Wniosek o przerwanie stażu przez pracodawcę – co warto wiedzieć?

Staże zawodowe są ważnym elementem zdobywania doświadczenia zawodowego, jednak czasami pojawia się potrzeba ich wcześniejszego zakończenia. Jakie są zasady przerwania stażu przez pracodawcę?

Procedura przerwania stażu

Przerwanie stażu przez pracodawcę wymaga:

• Złożenia pisemnego wniosku do instytucji organizującej staż (np. urzędu pracy)
• Podania konkretnych przyczyn przerwania stażu
• Udokumentowania naruszeń obowiązków przez stażystę (jeśli to one są przyczyną)
• Uzyskania zgody instytucji finansującej staż

Najczęstsze przyczyny przerwania stażu przez pracodawcę to:

• Nieusprawiedliwiona nieobecność stażysty
• Naruszenie podstawowych obowiązków określonych w umowie stażowej
• Nieprzestrzeganie regulaminu pracy lub zasad BHP
• Stawienie się na staż pod wpływem alkoholu lub środków odurzających

Czy w świadectwie pracy wpisujemy wszystkie zwolnienia lekarskie?

Świadectwo pracy to ważny dokument podsumowujący okres zatrudnienia. Wielu pracowników zastanawia się, czy informacje o zwolnieniach lekarskich są w nim uwzględniane.

Zgodnie z przepisami prawa pracy, w świadectwie pracy nie wpisuje się wszystkich zwolnień lekarskich. Pracodawca ma obowiązek wskazać:

• Łączny okres niezdolności do pracy z powodu choroby w roku kalendarzowym, za który pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe (pierwsze 33 lub 14 dni)
• Wykorzystanie urlopu bezpłatnego i okoliczności jego wykorzystania
• Wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy
• Wykorzystanie urlopu na żądanie w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy

Podsumowanie – kiedy można wziąć urlop w nowej pracy?

Kwestia urlopu wypoczynkowego w nowej pracy zależy od kilku czynników, przede wszystkim od tego, czy jest to Twoja pierwsza praca w życiu, czy kolejne miejsce zatrudnienia.

Dobrze zaplanowany urlop to klucz do efektywnej pracy

Znajomość przepisów dotyczących urlopu wypoczynkowego pozwoli Ci skutecznie planować czas pracy i wypoczynku, nawet w okresie zmiany zatrudnienia. Pamiętaj, że urlop to nie tylko przywilej, ale i prawo pracownika, które służy regeneracji sił i utrzymaniu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Źródła

[1] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465) – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001465

[2] Infor.pl – Kiedy można wziąć urlop w nowej pracy? – https://kadry.infor.pl/urlopy/wypoczynkowy/6399895,kiedy-mozna-wziac-urlop-w-nowej-pracy.html

[3] Pracuj.pl – Jak wyliczyć urlop, jeśli dopiero zaczynasz pracę? – https://porady.pracuj.pl/praca/jak-wyliczyc-urlop-jesli-dopiero-zaczynasz-prace

[4] SD Worx – Kiedy można wziąć urlop w nowej pracy? Zasady urlopu wypoczynkowego dla nowego pracownika – https://www.sdworx.pl/pl-pl/blog/place/urlop-w-nowej-pracy-2

[5] Greencoin.pl – Urlop w nowej pracy: kiedy można go wziąć? – https://greencoin.pl/urlop-w-nowej-pracy-kiedy-mozna-go-wziac/

[6] Magazyn Rekruter – Zmiana pracy w połowie roku – ile urlopu przysługuje u nowego pracodawcy? – https://www.magazynrekruter.pl/zmiana-pracy-w-polowie-roku-ile-urlopu-przysluguje-u-nowego-pracodawcy/